Het vergroten van bestaanszekerheid
- We bieden inkomensondersteuning voor inwoners die het niet redden op eigen kracht en vergroten daarmee hun bestaanszekerheid.
- We benutten participatiemogelijkheden als (tussen)stap voor het vergroten van zelfregie en streven we naar kansengelijkheid voor kinderen en jongeren die opgroeien in bestaansonzekerheid.
In 2025 willen we een start maken met de Inburgering voor mensen die nog niet gehuisvest zijn, maar wel op een AZC in de buurt verblijven. Met deze wijziging willen we gemotiveerde statushouders eerder de kans geven aan hun inburgering te beginnen, waardoor ze bij de huisvesting al een deel van hun inburgering hebben afgerond. Hiernaast worden ook mogelijke toekomstige uitkeringskosten voorkomen.
Minimaregelingen: 95% van de reguliere aanvragen binnen wettelijke termijn afgehandeld.
Vanaf 2025 zijn er geen uitvoeringsmiddelen meer beschikbaar voor de energietoeslag. Daarmee zijn er aanzienlijk minder middelen voor de uitvoering. Daarom is gekozen geen collegiale toetsing meer uit te voeren op de manier zoals in 2024. Collegiale toetsing vindt nu alleen op verzoek plaats bij complexe casussen/ berekeningen.
Ten aanzien van de reguliere minimaregelingen is de dienstverleninsgnorm behaald: 90% van de aanvragen is binnen de wettelijke termijn afgehandeld. Op dit moment is het namelijk 95%. Wanneer een aanvraag onvolledig bleek en niet direct beoordeeld kon worden, werd de behandeltermijn soms overschreden. De automatische toekenningen voor IIT en MBR hebben de binnenkomst van aanvragen en de afhandeling daarvan wat verlicht. Ook de communicatie daarover op de website heeft de binnenkomst van aanvragen wat gespreid wat bijdraagt aan het afhandelen binnen de termijnen
Om transparantie richting inwoners te waarborgen, is op de website van Meerinzicht zichtbaar met welke aanvragen – op basis van datum van indiening – momenteel gewerkt wordt. Dit stelt klanten in staat om zelfstandig na te gaan wat de status van hun aanvraag is.
Ondanks alle inzet om het werk zo efficiënt mogelijk uit te voeren en de aanvraag van middelen bij de kadernota voor deze taak zijn toegekend, worden de uitvoeringskosten wel overschreden. De ambtshalve toekenningen en de toegenomen bereikbaarheid van minimaregelingen zijn zichtbaar in de programma uitgaven voor bestaanszekerheid. De realisatie voor EHZ kwam uit op €4,29 miljoen, het oorspronkelijke budget was €4,10 miljoen. Dit is een mogelijke bevestiging dat we met onze proactieve werkwijze onderbenutting van minimaregelingen effectief hebben bestreden, hoewel dit onvermijdelijk heeft geleid tot een overschrijding van het budget.
Naast de inzet op maximale bereikbaarheid van regelingen, borgt Meerinzicht de rechtmatigheid van de uitvoering door een actieve controle op verstrekte gelden. In 2025 heeft dit geleid tot een totale terugstroom van ruim € 683.000,- aan publieke middelen voor EHZ (creditposten). Dit bedrag is opgebouwd uit terugvorderingen en verrekeningen op het gebied van de bijstand (€ 496.000,-) en de minimaregelingen (€ 187.000,-). Deze opbrengsten bevestigen dat de uitvoering namens de drie gemeenten ook financieel zorgvuldig wordt beheerd.
Inkomensondersteuning 2025
Vanaf oktober 2024 tot februari 2025 is het aantal bijstandscliënten gestegen, van 1437 naar 1480 uitkeringen (totaal 3 gemeenten). Vanaf februari is het aantal weer dalende, medio mei was het aantal 1463 uitkeringen. Deze trend lijkt zich in het laatste kwartaal van 2025 te hebben voortgezet. De realisatie op het programma Inkomen (€ 26,89 miljoen voor de regio) valt namelijk lager uit dan de prognose die na het derde kwartaal werd afgegeven ( € 26,99 miljoen).
De laatste jaren zijn veel statushouders ingestroomd en deze groep stroomt doorgaans niet binnen drie jaar uit richting werk. Onze focus op werk is ook terug te zien in de stijging van het aantal loonkostensubsidies; met een realisatie van € 2,55 miljoen voor de gehele regio zijn er meer inwoners met een arbeidsbeperking duurzaam aan het werk geholpen dan vooraf begroot (€ 2,50 miljoen). Uitstroom naar werk is voor statushouders vaak nog lastig omdat zij verplichtingen hebben in het kader van de wet Inburgering. Er wordt vol ingezet op uitstroom naar werk daar waar dat tot de mogelijkheden behoort. Een groot deel van het bestand is echter ingedeeld in de doelgroepen meedoen en ondersteuning, waarvoor werk vooralsnog niet tot de mogelijkheden behoort. Dit vraagt aanvullende activiteiten in de sociale basis.
De grootste redenen van instroom zijn statushouders, verhuizingen vanuit andere gemeenten, wegvallen WW en wegvallen arbeid. Vooral deze laatste 2 groepen proberen we ook zo snel mogelijk naar werk te begeleiden. Met de accountmanager bespreken we voor alle nieuwe instroom de vacatures die er zijn en proberen klanten te plaatsen op deze vacatures. Als gevolg van het hoger aantal bijstandsgerechtigden staat de formatie bij afdeling Participatie bij inkomensondersteuning en participatie naar (onbetaald) werk onder druk.
In 2024 is Meerinzicht gestart met de pilot voor de ambtshalve (automatische) toekenning van de Individuele Inkomenstoeslag (IIT). Vanwege het grote succes is dit in 2025 uitgebreid naar de Maatschappelijke Bijdrageregeling (MBR) voor volwassenen. Met deze werkwijze staan we naast de inwoner door bureaucratische drempels weg te nemen en ondersteuning laagdrempelig aan te bieden.
De ambtshalve werkwijze is juridisch robuust bevonden; er zijn geen signalen van onterechte toekenningen ontvangen, terwijl de expertise binnen de organisatie is toegenomen. Dit resulteerde in 2025 in een aanzienlijke verhoging van de bereikbaarheid van onze minimaregelingen; 856 automatische toekenningen van de IIT en 704 automatische toekenningen van de MBR. Door deze regelingen automatisch toe te kennen, bestrijden we onderbenutting en verlagen we de administratieve last voor zowel de inwoner als de organisatie.
De pilots zijn begin 2026 geëvalueerd en op basis van de positieve resultaten nu verlengd. Deze verlenging heeft voor beide regelingen een specifiek doel. Voor de IIT dient de verlenging als noodzakelijke overbrugging naar de nieuwe landelijke wetgeving in 2027, die ambtshalve toekenning wettelijk zal formaliseren. Voor de MBR biedt de verlenging de gelegenheid om de ambtshalve werkwijze in de loop van 2026 structureel te verankeren in de organisatie. De doelgroep voor deze automatische toekenning blijft gefocust op bijstandsgerechtigden die de regeling in het voorgaande jaar reeds hebben ontvangen, waarmee we continuïteit in de ondersteuning borgen.
Aanbod inburgeraars in de Z-route gericht op maximale integratie en participatie in de samenleving.
Dit jaar is de pilot voor de inburgeraars in de Z-route gestart bij de Inclusief Groep. Het doel van het traject bij de Inclusief Groep is om inburgeraars een traject aan te bieden gericht op maximale integratie en participatie in de samenleving. Het traject is gericht op toeleiding tot betaalde arbeid, maar ook maatschappelijke deelname is een belangrijk component. De inburgeraar kan hier zijn verplichte 800 participatie uren maken, deze zijn noodzakelijk om de inburgering te halen. De pilot was succesvol en daarom is het traject opgenomen in het contract met de Inclusief Groep. Daarbij is een extra traject voor de kandidaten in de Z-route, die nog niet begeleid kunnen worden naar werk, opgenomen. Dit traject is alleen gericht op het voldoen aan de 800 verplichte participatie-uren uit de Wet inburgering 2021.
In maart 2025 is de pilot bij Welzijn Ermelo gestart voor inburgeraars in de Z-route die nog niet begeleid kunnen worden richting werk door de Inclusief Groep. Er zijn zes deelnemers gestart met dit traject. Het doel van dit traject is om inburgeraars in de Z-route maximaal te laten integreren en participeren in de Ermelose samenleving. Dit traject is in eerste instantie niet direct gericht op toeleiding naar werk, maar maatschappelijke deelname, met vrijwilligerswerk als belangrijk component. De inburgeraar kan hier zijn 800 participatie uren volgen. Deze zijn verplicht voor de inburgering. De pilot wordt doorgezet in 2026.
In Zeewolde mogen kandidaten uit de Z-route meedoen met het beweeg traject van Bewegen Werkt, waar ook kandidaten uit de Participatiewet aan deelnemen. Dit traject is gericht op meedoen waarbij gekeken wordt naar uitstroom uit de bijstand, vrijwilligerswerk, toeleiding naar een re-integratie of leertraject, blijvende sportbeoefening, actieve leefstijl of maatschappelijk actief zijn.
Voor de gemeente Harderwijk kan nog tot april 2026 ingezet worden op het traject bij vluchtelingenwerk “coaching naar vrijwilligerswerk” . Er wordt al hard gezocht naar een passende lokale organisatie die de Z-route kandidaten kan begeleiden in het verrichten van de verplichte participatie-uren. De activiteitenkalender met aanbod voor de inburgeraars in de Z-route, opgezet met de lokale hulpverleningsorganisaties in Harderwijk, is overgegaan naar het platform "Harderwijkvoorelkaar".
Tot slot valt de financiële afwikkeling voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne positief uit. Door een hoge mate van zelfredzaamheid en werkparticipatie viel de opbrengst van de eigen bijdragen hoger uit dan verwacht (€ 295.809,- aan baten tegenover € 184.000,- begroot).